Ο όρος κουαρτέτο προέρχεται από το ιταλικό quartetto, υποκοριστικό του quarto (τέταρτος), και δηλώνει πρωτίστως το έργο ή το τμήμα έργου για τέσσερα εκτελεστικά μέρη. Στα γαλλικά αποδίδεται ως quatuor και στα γερμανικά ως Quartett. Η τετράφωνη γραφή εδραιώθηκε ήδη τον 15ο αιώνα ως πρότυπο της φωνητικής πολυφωνίας, με κατανομή των μερών σε superius, altus, tenor και bassus, όπως στο σανσόν "Mille regretz" [«Χίλιες λύπες»], που αποδίδεται στον Josquin des Prez [Ζοσκέν ντε Πρε]. Ο όρος κουαρτέτο δηλώνει κατ' επέκταση και το σχήμα τεσσάρων ερμηνευτών / ερμηνευτριών.
Στην οργανική μουσική το κουαρτέτο ταυτίστηκε με το κουαρτέτο εγχόρδων για δύο βιολιά, βιόλα και βιολοντσέλο. Το είδος διαμορφώθηκε στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα από το ντιβερτιμέντο και παγιώθηκε σε κύκλο τεσσάρων μερών: γρήγορο μέρος σε μορφή σονάτας, αργό μέρος, μενουέτο ή σκέρτσο και γρήγορο φινάλε. Ο Joseph Haydn [Γιόζεφ Χάυντν] έγραψε περίπου εξήντα οκτώ κουαρτέτα και με τη σειρά op. 33 (1781) καθιέρωσε την ισότιμη συμμετοχή των τεσσάρων οργάνων. Ο Wolfgang Amadeus Mozart [Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ] του αφιέρωσε έξι κουαρτέτα (1782–1785), ενώ τα όψιμα κουαρτέτα του Ludwig van Beethoven [Λούντβιχ βαν Μπετόβεν] (1825–1826) διεύρυναν τα μορφολογικά και αρμονικά όρια του είδους. Το είδος καλλιέργησαν στη συνέχεια οι Franz Schubert [Φραντς Σούμπερτ], Felix Mendelssohn [Φέλιξ Μέντελσον], Johannes Brahms [Γιοχάννες Μπραμς] και Antonín Dvořák [Αντονίν Ντβόρζακ], και τον 20ό αιώνα ο Béla Bartók [Μπέλα Μπάρτοκ], με έξι κουαρτέτα (1908–1939), και ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς [Dmitri Shostakovich], με δεκαπέντε (1938–1974).
Παράλληλα εδραιώθηκε το κουαρτέτο με πιάνο, για πιάνο, βιολί, βιόλα και βιολοντσέλο, με υποδείγματα τα δύο κουαρτέτα του Mozart, K. 478 (1785) και K. 493 (1786), το op. 47 (1842) του Robert Schumann [Ρόμπερτ Σούμαν] και τα τρία κουαρτέτα του Brahms. Τον 20ό αιώνα αναπτύχθηκαν περαιτέρω τα κουαρτέτα για πνευστά, όπως το Quatuor [Κουαρτέτο, 1933] για φλάουτο, όμποε, κλαρινέτο και φαγκότο του Jean Françaix [Ζαν Φρανσαί]. Στην όπερα το κουαρτέτο συνδυάζει τα διαφορετικά συναισθήματα τεσσάρων προσώπων σε ενιαίο μουσικό σύνολο. Στο "Bella figlia dell'amore" [«Ωραία κόρη του έρωτα»] από την τρίτη πράξη του Ριγολέττου [Rigoletto, 1851] του Giuseppe Verdi [Τζουζέππε Βέρντι], ο Δούκας και η Μανταλένα φλερτάρουν, ενώ η Τζίλντα και ο Ριγολέττος τους παρακολουθούν κρυμμένοι. Στη δημοφιλή μουσική η γραφή για τέσσερις φωνές απαντά από τη στενή αρμονία [close harmony] των ανδρικών φωνητικών κουαρτέτων έως το ελαφρό τραγούδι.
Στο θέατρο και στις υβριδικές μορφές το κουαρτέτο εγχόρδων συνδέθηκε με τη σκηνική δράση. Το String Quartet No. 2 "Company" [Κουαρτέτο εγχόρδων αρ. 2 «Συντροφιά», 1983] του Philip Glass [Φίλιπ Γκλας] γράφτηκε για τη θεατρική διασκευή του πεζού κειμένου Company [Συντροφιά] του Samuel Beckett [Σάμιουελ Μπέκετ] από την ομάδα Mabou Mines [Μάμπου Μάινς]. Στο Black Angels [Μαύροι άγγελοι, 1970] του George Crumb [Τζωρτζ Κραμπ], για ηλεκτρικό κουαρτέτο εγχόρδων, οι μουσικοί φωνάζουν, ψιθυρίζουν και παίζουν κρυστάλλινα ποτήρια, γκονγκ και μαράκες. Το The Juliet Letters [Τα γράμματα στην Ιουλιέτα, 1993] του Elvis Costello [Έλβις Κοστέλλο] και του Brodsky Quartet [Κουαρτέτο Μπρόντσκυ] είναι κύκλος τραγουδιών για φωνή και κουαρτέτο εγχόρδων, εμπνευσμένος από επιστολές προς την Ιουλιέτα της Βερόνας.
Στον χορό το κουαρτέτο αντιστοιχεί στο pas de quatre [πα ντε κατρ] του κλασσικού μπαλέτου. Το γνωστότερο είναι το Pas de quatre [Πα ντε κατρ] του Jules Perrot [Ζυλ Περρό] σε μουσική του Cesare Pugni [Τσέζαρε Πούνι], που παρουσιάστηκε στο Λονδίνο το 1845 από τις τέσσερις πρίμες μπαλαρίνες της εποχής: τη Marie Taglioni [Μαρί Ταλιόνι], την Carlotta Grisi [Καρλόττα Γκρίζι], τη Fanny Cerrito [Φάννυ Τσερρίτο] και τη Lucile Grahn [Λυσίλ Γκραν]. Στον σύγχρονο χορό το κουαρτέτο παρέμεινε βασική χορογραφική δομή, όπως στο Rosas danst Rosas [Οι Ρόζας χορεύουν Ρόζας, 1983] της Anne Teresa De Keersmaeker [Αν Τερέζα ντε Κέερσμακερ], για τέσσερις χορεύτριες που επαναλαμβάνουν και παραλλάσσουν τις ίδιες καθημερινές χειρονομίες.